Kazıya nasıl katılırım?

Kimler katılabilir?

Türkiye'deki bilimsel kazılarda ekip, kazı başkanının bağlı olduğu üniversite üzerinden kurulur. Ekibin çekirdeği arkeoloji, sanat tarihi, antropoloji ve restorasyon öğrencileriyle akademisyenlerden oluşur; buna jeoloji, mimarlık, biyoloji ve fotogrametri gibi alanlardan uzmanlar eklenir.

Alan dışından biriysen kapı tamamen kapalı değil: birçok ekip çizim, fotoğraf, envanter, konservasyon yardımcılığı ve lojistik için gönüllü alır. Ama bu, kazı başkanının kişisel kararıdır — merkezî bir başvuru sistemi yoktur.

Türkiye'de kazıya katılmak

1. Hangi kazıların sürdüğünü öğren. Kazı sezonları genellikle haziran–ekim arasındadır. Sitedeki kazı takvimi, hangi alanda hangi yıl kimin başkanlığında çalışıldığını ve sezon tarihlerini gösterir.
2. Doğrudan kazı başkanlığına yaz. Başvuru kazı başkanına ya da bağlı olduğu üniversitenin arkeoloji bölümüne yapılır. Kısa bir özgeçmiş, neden orada olmak istediğin ve hangi tarihlerde uygun olduğun yeterlidir. Erken yaz: ekipler çoğunlukla şubat–nisan arasında kurulur.
3. İzin ve sigorta. Kazılar Kültür ve Turizm Bakanlığı iznine bağlıdır; ekip listesi de izne işlenir. Yani ekibe sonradan katılmak kolay değildir, listeye önceden girmen gerekir. Sağlık sigortanı ve tetanos aşını sorman iyi olur.
4. Masraflar. Çoğu kazıda konaklama ve yemek kazı evinde karşılanır, yol masrafı sana aittir. Ücret beklememek gerekir; öğrenci stajları genellikle ücretsizdir.

Yurt dışında kazı ve alan okulları

Yurt dışında durum daha kurumsaldır: birçok üniversite ücretli “field school” (alan okulu) açar ve herkese başvuruya açıktır. Bunlar iki–altı hafta sürer, kazı tekniği, kayıt tutma ve buluntu işleme eğitimi verir.

Arama yaparken şu terimler işe yarar: “archaeological field school”, “excavation volunteer”, “dig volunteer programme”. Başvurular çoğunlukla ocak–mart arasında kapanır.

Gitmeden önce

• Sabah 05.00–06.00'da başlayan, sıcakta geçen fiziksel bir iş olduğunu bil.
• Kapalı burunlu sağlam ayakkabı, geniş kenarlı şapka, güneş kremi ve iş eldiveni.
• Kendi malası, fırçası ve metresi olan çok sevilir.
• Not defteri ve kurşun kalem: alan kaydı hâlâ elle tutulur.
• İnternetin zayıf olabileceği bir köyde birkaç hafta geçirmeye hazırlıklı ol.

Öğrenciysen

Arkeoloji bölümlerinde yaz stajı çoğu programda zorunludur ve bölüm sekreterliği hangi kazılarla anlaşma olduğunu bilir. İlk yılından itibaren sor: kontenjanlar sınırlıdır ve erken dolar.

Staj dışında da katkı verebileceğin alanlar var: müze envanter çalışmaları, yüzey araştırmaları (kazıdan daha kısa sürer ve daha az izin gerektirir) ve laboratuvar çalışmaları.

Bu sitede işine yarayacaklar

• Kazı takvimi: hangi alanda hangi sezon çalışılıyor
• Kazı alanları: her alanın tanıtımı, haberleri ve yayınları
• Akademik yayınlar: bir alan hakkında ne yazıldığı
• Müze ve sergiler: alan dışında da arkeolojiyle uğraşmanın yolu

Bu sayfa genel bir rehberdir, resmî bir kaynak değildir. İzin ve başvuru koşulları her yıl değişebilir; bağlayıcı bilgi için kazı başkanlığına ve Kültür ve Turizm Bakanlığı'na danış.